تنظیم قرار داد کار قبل از تنظیم با یک مشاور قانون کار صبحت کنید

قرارداد کار فقط یک فرم ساده برای شروع همکاری نیست.
هر بند قرارداد می‌تواند در آینده بر حقوق و تعهدات کارگر و کارفرما تأثیر بگذارد. نوع قرارداد، مدت همکاری، عنوان شغلی، شرح وظایف، میزان حقوق، ساعات کار، اضافه‌کاری، بیمه، مرخصی، سنوات و حتی نحوه پایان همکاری باید از همان ابتدا به‌درستی مشخص شود.
به همین دلیل قبل از تنظیم یا امضای قرارداد کار، بهتر است شرایط واقعی کار توسط فرد آشنا به قانون کار بررسی شود.
ممکن است یک نمونه قرارداد آماده برای یک کارگاه مناسب باشد اما برای شغل یا کارگاه دیگری مشکلات حقوقی ایجاد کند.
بنابراین بهتر است ابتدا شرایط همکاری مشخص شود و سپس قرارداد متناسب با همان شرایط تنظیم گردد.

قرارداد کار چیست؟

طبق ماده ۷ قانون کار، قرارداد کار قراردادی کتبی یا شفاهی است که به موجب آن کارگر در مقابل دریافت حق‌السعی، کاری را برای مدت موقت یا غیرموقت برای کارفرما انجام می‌دهد.
اگرچه قرارداد شفاهی نیز ممکن است دارای آثار قانونی باشد، تنظیم قرارداد کتبی برای جلوگیری از اختلافات آینده بسیار مطمئن‌تر است.
در قرارداد کتبی مشخص می‌شود:
کارگر چه کاری انجام می‌دهد،
چه مبلغی دریافت می‌کند،
چند ساعت کار می‌کند،
محل انجام کار کجاست،
قرارداد چه مدت اعتبار دارد
و هر یک از طرفین چه تعهداتی دارند.

آیا هر توافقی را می توان در قرار دادکار نوشت؟

خیر قرارداد کار باید در چهارچوب قانون کار تنظیم شود.
طبق ماده ۸ قانون کار، شروطی که در قرارداد کار نوشته می‌شوند نباید مزایایی کمتر از حقوق و امتیازاتی که قانون برای کارگر تعیین کرده است ایجاد کنند.
بنابراین صرف نوشتن عباراتی مانند:
«کارگر بیمه نمی‌شود.»
«کارگر حق مرخصی ندارد.»
یا «کارگر سنوات دریافت نمی‌کند.»
«اضافه‌کاری بدون پرداخت انجام می‌شود.»
باعث از بین رفتن حقوق قانونی کارگر نخواهد شد.

قراردادکار باید شامل چه مواردی باشد؟

یک قراردادکارمناسب شرایط اصلی همکاری را به صورت روشن مشخص کند.

1- مشخصات کامل کارفرما

اگر کارفرما شخص حقیقی است، مشخصاتی مانند:
نام و نام خانوادگی
شماره ملی
نشانی
شماره تماس
باید در قرارداد نوشته شود.
اگر کارفرما شرکت است، بهتر است اطلاعات زیر درج شود:
نام شرکت
شناسه ملی
شماره ثبت
نشانی
نام و سمت نماینده شرکت
مشخصات شخصی که قرارداد را امضا می‌کن

2- مشخصات کامل کارگر

مشخصات کارگر نیز باید کامل باشد:
نام و نام خانوادگی
نام پدر
شماره ملی
شماره شناسنامه
تاریخ تولد
نشانی
شماره تماس
و در صورت نیاز، میزان تحصیلات یا تخصص

3- نوع قرارداد کار

نوع قرارداد باید از ابتدا مشخص شود.
قرارداد می‌تواند:
دائم . موقت یا برای انجام کار معین باشد
اگر قرارداد موقت است، تاریخ شروع و پایان آن باید دقیق نوشته شود.

۴. عنوان شغلی

عنوان شغل کارگر باید به‌صورت واضح در قرارداد درج شود.
برای مثال: حسابدار. کارگر تولید . نگهبان . راننده . فروشنده . اپراتور دستگاه . کارشناس اداری
نوشتن عباراتی مانند «همکار» بدون مشخص کردن عنوان و وظایف می‌تواند بعداً زمینه اختلاف ایجاد کند.

۵. شرح وظایف

شرح وظایف یکی از مهم‌ترین قسمت‌های قرارداد کار است.
باید مشخص شود کارگر دقیقاً برای انجام چه کاری استخدام شده است.
اگر وظایف متعدد است، بهتر است شرح وظایف در یک پیوست جداگانه نوشته شود و در قرارداد ذکر شود که این پیوست جزء قرارداد است.

۶. محل انجام کار

محل اصلی کار باید مشخص باشد.
اگر کارگر قرار است در چند محل، شعبه یا پروژه فعالیت کند، این موضوع نیز بهتر است از ابتدا در قرارداد تعیین شود.

۷. تاریخ شروع کار

تاریخ واقعی شروع به کار باید در قرارداد درج شود.
این تاریخ در موضوعاتی مانند: سابقه کار . بیمه . سنوات. عیدی . و سایر مطالبات کارگری . مدت قرارداد
اهمیت زیادی دارد.

۸.-مدت قرارداد

اگر قرارداد موقت است، تاریخ شروع و پایان آن باید دقیق باشد.
برای مثال:
«مدت این قرارداد از تاریخ ............ تا تاریخ ............ است.»
اگر قرارداد برای انجام کار معین باشد نیز باید موضوع کار به‌صورت مشخص نوشته شود.
۹. دوره آزمایشی

کارگر و کارفرما می‌توانند با رعایت قانون برای شروع همکاری دوره آزمایشی تعیین کنند.
مدت دوره آزمایشی باید در خود قرارداد مشخص باشد و از حدود تعیین‌شده در قانون کار تجاوز نکند.

۱۰. ساعات و روزهای کار

ساعت شروع و پایان کار باید مشخص شود.
همچنین بهتر است قرارداد تعیین کند:
روزهای کاری چه روزهایی هستند،
تعطیل هفتگی چه روزی است،
زمان استراحت چگونه است
و کارگر چه شیفتی دارد.
ساعات کار باید مطابق مقررات قانون کار تعیین شود.

۱۱. اضافه‌کاری

در صورتی که انجام اضافه‌کاری در شغل موردنظر وجود دارد، بهتر است شرایط آن در قرارداد مشخص شود.
اضافه‌کاری باید مطابق قانون محاسبه و پرداخت شود و بهتر است مبلغ آن در اسناد پرداخت حقوق به‌صورت جداگانه مشخص باشد.

۱۲. شب‌کاری، نوبت‌کاری و جمعه‌کاری

اگر شرایط شغل شامل: شب کاری . نوبت . کاری . کار در جمعه . یا شیفته چرخشی است
این موضوع باید هنگام تنظیم قرارداد مورد توجه قرار گیرد.
هرکدام از این شرایط ممکن است مزایای قانونی خاص خود را داشته باشد.

۱۳. حقوق و مزایا

مبلغ حقوق باید کاملاً مشخص باشد.
بهتر است موارد مختلف حقوق و مزایا جدا از یکدیگر نوشته شوند، از جمله:
مزد یا حقوق پایه .پایه سنوات در صورت تعلق . کمک‌هزینه مسکن . کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار
حق اولاد در صورت داشتن شرایط .اضافه‌کاری. فوق‌العاده نوبت‌کاری. و سایر مزایا
میزان حقوق و مزایا نباید از حداقل‌های قانونی همان سال کمتر باشد.

۱۴. نحوه پرداخت حقوق

زمان و روش پرداخت حقوق باید مشخص باشد.
بهتر است پرداخت حقوق به حساب بانکی متعلق به خود کارگر انجام شود تا سابقه پرداخت قابل اثبات باشد.

۱۵. بیمه تأمین اجتماعی

بیمه یکی از مهم‌ترین موضوعات قرارداد کار است.
کارفرمای مشمول قانون کار مکلف است کارگر خود را مطابق مقررات تأمین اجتماعی بیمه کند.
توافق کارگر و کارفرما برای بیمه نکردن کارگر، تکلیف قانونی مربوط به بیمه را از بین نمی‌برد.

۱۶. مرخصی

مرخصی استحقاقی و سایر مرخصی‌های قانونی باید مطابق قانون کار محاسبه شود.
کارفرما می‌تواند برای نحوه درخواست و استفاده از مرخصی مقررات داخلی داشته باشد، اما نمی‌تواند اصل حق قانونی مرخصی را حذف کند.

۱۷. تعطیل هفتگی

کارگر باید طبق قانون از تعطیل هفتگی برخوردار باشد.
در مشاغلی که به دلیل شرایط کار روز جمعه تعطیل نیست، باید مقررات مربوط به تعطیل جایگزین و مزایای قانونی رعایت شود.

۱۸. عیدی و پاداش

کارگر مشمول قانون کار در صورت داشتن شرایط قانونی از عیدی و پاداش سالانه برخوردار است.
در قرارداد می‌توان نوشت:
«عیدی و پاداش سالانه مطابق قوانین و مقررات جاری کشور محاسبه و پرداخت خواهد شد.»

۱۹. سنوات و مزایای پایان کار

در زمان پایان رابطه کاری، مزایای پایان کار باید مطابق قانون و با توجه به مدت اشتغال کارگر محاسبه شود.
موقت بودن قرارداد به خودی خود موجب از بین رفتن حقوق قانونی مربوط به سنوات نمی‌شود.

۲۰. تحویل وسایل و تجهیزات کار

اگر کارفرما وسایلی مانند:لپ‌تاپ . تلفن همراه. ابزار کار . خودرو . کلید . کارت ورود . لباس کار . یا سایر تجهیزات
در اختیار کارگر قرار می‌دهد، بهتر است برای آنها رسید یا صورت‌جلسه جداگانه تنظیم شود.

۲۱. محرمانگی اطلاعات

اگر کارگر به اطلاعات محرمانه شرکت دسترسی دارد، می‌توان در قرارداد درباره حفظ اطلاعات محرمانه توافق کرد.
بهتر است نوع اطلاعات محرمانه و حدود تعهد کارگر روشن باشد و از نوشتن شروط بسیار کلی و نامحدود خودداری شود.

۲۲. مقررات انضباطی

اگر کارگاه دارای آیین‌نامه انضباطی است، بهتر است هنگام شروع کار، مقررات مربوط برای کارگر مشخص باشد.
موضوع تخلف و برخورد انضباطی نیز باید در چهارچوب قانون کار و مقررات مربوط انجام شود.

۲۳. ایمنی و بهداشت کار

در مشاغلی که احتمال خطر یا حادثه وجود دارد، رعایت مقررات حفاظت فنی و بهداشت کار بسیار مهم است.
تجهیزات حفاظت فردی و آموزش‌های لازم باید متناسب با شغل در اختیار کارگر قرار گیرد.
۲۴. استعفای کارگر
استعفا باید مطابق شرایط مقرر در قانون کار انجام شود.
بهتر است استعفا به صورت کتبی ثبت شود تا زمان اعلام آن و شرایط پایان همکاری قابل اثبات باشد.

۲۵. پایان قرارداد

نحوه پایان رابطه کاری به نوع قرارداد بستگی دارد.
از جمله موارد پایان قرارداد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
پایان مدت قرارداد موقت و عدم تمدید آن
پایان کار معین
استعفای کارگر با رعایت مقررات
بازنشستگی
ازکارافتادگی کلی
فوت کارگر
و سایر موارد مقرر در قانون.

۲۶. تسویه حساب پایان کار

در پایان همکاری باید مطالبات کارگر به‌صورت دقیق محاسبه شود.
حسب شرایط کارگر ممکن است موارد زیر وجود داشته باشد:
حقوق پرداخت‌نشده اضافه کاری . عیدی . سنوات . مانده مرخصی قابل پرداخت شب کاری . نوبت کاری . جمعه کاری و سایر مطالبات قانونی . بهتر است تسویه حساب به‌صورت عددی و روشن تنظیم شود

۲۷. از امضای قرارداد یا تسویه حساب سفید خودداری کنید

هیچ‌یک از طرفین نباید قراردادی را امضا کنند که بخش‌های مهم آن هنوز تکمیل نشده است.
همچنین بهتر است از امضای برگه‌های سفید یا تسویه حسابی که مبلغ و موضوع پرداخت‌ها در آن مشخص نشده خودداری شود

۲۸. حل اختلاف بین کارگر و کارفرما

اگر میان کارگر و کارفرما درباره اجرای قرارداد یا مطالبات ناشی از رابطه کار اختلاف ایجاد شود، موضوع در صورت عدم سازش می‌تواند مطابق قانون کار در مراجع حل اختلاف کار بررسی شود.
به همین دلیل نگهداری مدارکی مانند:
قرارداد کار. سوابق بیمه .فیش حقوقی.واریزهای بانکی.حضور و غیاب.مکاتبات کاری.
شرح وظایف.و سایر اسناد مربوط به اشتغال.اهمیت زیادی دارد.

قبل از امضای قرارداد کار این موارد را بررسی کنید

قبل از امضا مطمئن شوید که:نوع قرارداد مشخص است..تاریخ شروع صحیح است.مدت قرارداد مشخص است.
عنوان شغلی نوشته شده است. شرح وظایف مشخص است. محل کار تعیین شده است. حقوق و مزایا روشن است.
اضافه‌کاری تعیین تکلیف شده است. بیمه مشخص است. مرخصی و تعطیلات مطابق قانون است.
شرایط پایان همکاری روشن است.
هیچ قسمت مهمی سفید باقی نمانده است.
نسخه قرارداد به کارگر تحویل داده می‌شود.

چرا بهتر است قبل از تنظیم قرارداد مشاوره بگیریم؟

شرایط همه مشاغل یکسان نیست.
قرارداد یک نگهبان، راننده، کارگر تولید، فروشنده، مدیر، حسابدار یا نیروی پروژه‌ای نمی‌تواند دقیقاً یکسان تنظیم شود.
نوع قرارداد، ساعات کار، شیفت، میزان مسئولیت، نحوه پرداخت حقوق و شرایط پایان همکاری باید متناسب با همان شغل تعیین شود.
یک عبارت اشتباه یا مبهم در قرارداد ممکن است بعداً باعث اختلاف بین کارگر و کارفرما شود.
به همین دلیل بهتر است قبل از تنظیم یا امضای قرارداد، شرایط کاری و بندهای قرارداد توسط مشاور آشنا با روابط کار بررسی شود.
با یک بررسی قبل از امضا می‌توان بسیاری از اختلافات آینده درباره حقوق، بیمه، ساعات کار، شرح وظایف، مدت قرارداد و پایان همکاری را از ابتدا پیشگیری کرد.

نیاز به بررسی قرارداد کار دارید؟

اگر قصد تنظیم یا امضای قرارداد کار دارید و درباره نوع قرارداد، حقوق و مزایا، بیمه، ساعات کار، شرح وظایف یا شرایط پایان همکاری سؤال دارید، بهتر است قبل از امضا برای مشاوره روابط کار اقدام کنید.
قراردادی که قبل از امضا درست تنظیم شود، معمولاً بسیار کم‌هزینه‌تر و مطمئن‌تر از حل اختلاف بعد از شروع یا پایان همکاری است.